Aşure İç Malzemeleri Yapılışı

Aşura, Türk-İslam kültüründe hem kutsal bir zaman dilimini hem de bu zamanla özdeşleşmiş özel bir tatlıyı ifade eden köklü bir kavramdır. Kelime kökeni Arapça olup “Muharrem ayının onuncu günü” anlamına gelen “âşûrâ” kelimesinden türemiştir. Bu kelimenin kökü olan “aşara”, Arapçada “on sayısı”, “ekmek, tohumlamak, çoğaltmak” gibi anlamlar taşır. Bu yönüyle aşura, yalnızca bir gün değil; bereket, çoğalma ve yenilenme fikrini de içinde barındırır.

Kelimenin İbranice’de “kefaret günü” anlamına gelen benzer bir biçimde yer alması, aşuranın Sami dilleri ve dinleri arasında ortak bir kavram olduğunu düşündürmektedir.

Aşura Günü’nün Dini ve Tarihî Önemi

Aşura günü, Hz. Nuh’tan itibaren pek çok peygamber ve ümmet için önemli kabul edilmiştir. Hz. İbrahim’den sonra Cahiliye dönemi Arapları tarafından da bilinen bu gün, İslamiyet’in ilk yıllarında Müslümanlar tarafından da oruçla ihya edilmiştir. Ramazan orucu farz kılınıncaya kadar aşura orucu tutulmuş, daha sonra ise bu uygulama nafile olarak devam etmiştir.

İnanca göre aşura gününde gerçekleştiği kabul edilen bazı önemli olaylar şunlardır:

• Hz. Âdem’in tövbesinin kabul edilmesi

• Hz. Nuh’un gemisinin tufandan kurtulup Cudi Dağı’na oturması

• Hz. İbrahim’in ateşte yanmaması

• Hz. Yakup’un, oğlu Hz. Yusuf’a kavuşması

• Hz. Eyüp’ün hastalıklardan şifa bulması

• Hz. Musa’nın Kızıldeniz’i geçmesi

• Hz. Yunus’un balığın karnından kurtulması

• Hz. İsa’nın doğumu ve göğe yükseltilmesi

Bu rivayetlerin bir kısmı tarihsel olarak doğrulanamasa da, aşuranın kutsal bir gün olarak algılanmasında büyük rol oynamıştır.

Kerbela Olayı ve Aşura Günü

İslam tarihinin en acı hadiselerinden biri olan Kerbela faciası, Muharrem ayında yaşanmıştır. Peygamber Efendimizin torunu Hz. Hüseyin, 10 Muharrem 61 (1 Ekim 680) tarihinde Kerbela’da şehit edilmiştir. Bu olay, özellikle Şiî dünyasında aşura gününün matem günü olarak kabul edilmesine neden olmuştur.

Bununla birlikte, farklı mezheplere mensup Müslüman toplumlar da bu acıyı paylaşmış; aşura, hem hüzün hem de ibret günü olarak anılmıştır.

Konya Kültüründe Aşura Geleneği

Konya halk kültüründe aşura günü, adeta manevî bir bayram olarak görülmüştür. Bu günde yapılan bazı geleneksel uygulamalar şunlardır:

• Yıkanmak ve temizlenmek

• Gözlere sürme çekmek

• Süslenmek ve kına yakmak

• Tebrikleşmek

• Aşure pişirip komşulara dağıtmak

• Sadaka vermek

Bu davranışların, kişiye sağlık, bereket ve huzur getireceğine inanılmıştır.

Konya’da Aşureyle İlgili İnanç ve Âdetler

Aşurenin Ortaya Çıkışı Rivayeti

Anlatıya göre Hz. Nuh’un gemisi tufandan kurtulduktan sonra gemide kalan son yiyecekler bir araya getirilmiş ve ilk aşure bu şekilde pişirilmiştir. Bu hikâye, aşurenin paylaşım ve şükür sembolü olmasının temelini oluşturur.

Halk Arasındaki Yaygın İnançlar

• Aşure pişirmeye üç İhlâs ve bir Fatiha okunarak başlanır

• Aşureye gül suyu eklenirse bereket artar

• Aşure günü yıkanan kişinin o yıl hastalanmayacağına inanılır

• Evde kullanılan yedi çeşit malzeme alınırsa evin bereketinin artacağı düşünülür

• Aşure kazanının buharıyla göz silmenin göz sağlığına iyi geleceği söylenir

• Aşurenin en az yedi çeşit malzemeyle yapılması gerektiğine inanılır

Aşurenin Sembol Anlamı: Birlik ve Bütünlük

Aşure, yalnızca bir tatlı değil; toplumsal birlik ve beraberliğin simgesidir. İçinde yer alan buğdaydan nohuda, kuru meyvelerden kuruyemişlere kadar birbirinden farklı birçok malzeme, tek bir kapta birleşir. Her biri kendi tadını korur; fakat hiçbiri diğerine baskın gelmez.

Ortaya çıkan lezzet ne buğdayın ne de şekerin tadıdır; ortada sadece aşurenin kendine özgü tadı vardır. Bu yönüyle aşure, farklılıklar içinde uyumun ve ortak paydada buluşmanın en güzel örneklerinden biridir.