Bumbar (Mumbar) Nedir? Konya Usulü Bumbar Yemeği Tarifi

Konya mutfağında bazı yemekler vardır, adı duyulunca herkesin yüzü bir gülümser. İşte bumbar da onlardan biridir. Kimi yerde “mumbar” derler, kimi yerde “bumbar”. Konya ağzında ise adı nettir: bumbar.

Eskiden her evde yapılmazdı. Ustalık ister, sabır ister. Ama yapıldı mı da sofranın baş köşesine kurulur.

Bumbar Kelimesinin Kökeni

Bumbar kelimesi Farsçadan gelir. Aslı, kalın bağırsak anlamına gelen “bûnbâr / mûbâr” kelimesidir. Zamanla halk ağzında değişmiş, Konya’da “bumbar” diye söylenir olmuştur. Bazı yörelerde ise hâlâ “mumbar” diye anılır.

Dilimizde bumbar kelimesi iki anlamda kullanılır:
Birincisi hayvanın kalın bağırsağı, ikincisi ise bu bağırsağın içine doldurulan içle yapılan yemek.

Konya’da Bumbar Yemeği Nasıl Olur?

Konya usulü bumbar ağır ağır hazırlanır. Aceleye gelmez. Temizliği en mühim işidir. O yüzden eskiler “bumbar yapacaksan sabrın olacak” der.

İçi bol olur, baharatı kararındadır. Ne çok acı ne yavan. Tereyağıyla pişti mi kokusu bütün evi sarar.

Bumbar İçin Gerekli Malzemeler

Konya’da eskiden ölçü tartı pek konuşulmazdı ama işi kolaylaştıralım:

• 500 gram yağlı koyun kıyması

• Yarım su bardağı düğü (ince bulgur)

• Yarım su bardağı pirinç

• 2 baş kuru soğan

• 1 yemek kaşığı salça

• 1 tatlı kaşığı tuz

• 1 tatlı kaşığı karabiber

• 2 yemek kaşığı tereyağı

• Yeteri kadar temizlenmiş bumbar

Malzeme az gibi görünür ama işçilik yemeğin yarısıdır.

Konya Usulü Bumbar Nasıl Yapılır?

Evvela bumbarlar bol suyla iyice yıkanır. Ardından tuzlu suda bir gece bekletilir. Ertesi gün tekrar yıkanır ve ters çevrilir. Temizliği tamam olmadan bu işe girilmez.

İç harcı için kıyma, düğü, pirinç, ince doğranmış soğan, yarım kaşık salça, tuz ve baharatlar bir kapta güzelce karıştırılır. İçine bir kahve fincanı kadar su eklenir ki dolması kolay olsun.

Bumbarın ağzı huniye geçirilir. Hazırlanan iç, bastıra bastıra doldurulur ama tıka basa değil. Doldurulan bumbarların ağzı iple bağlanır. Pişerken patlamasın diye birkaç yerinden iğneyle delinir.

Tencereye tereyağı ve kalan salça konur, biraz çevrilir. Bumbarlar dizilir, üstünü geçecek kadar su eklenir. Kısık ateşte ağır ağır pişirilir.

Bumbar Ne Zaman Yenirdi?

Eskiden bumbar genelde kış günlerinde yapılırdı. Soğuk havada ağır yemek daha iyi giderdi. Bayram öncesi, kalabalık misafir gelince ya da kurban sonrası sofraya konurdu.

Yanına ayran yakışır. Kimi yanında soğan doğrar, kimi ekmek banar.

Bumbar ile Mumbar Aynı Şey mi?

Aslında aynı yemektir. Sadece yöresel söyleyiş farkı vardır. Konya’da bumbar denir, başka illerde mumbar diye bilinir. Yapılışı ve mantığı aynıdır.

Bumbar, Konya mutfağının zahmetli ama kıymetli yemeklerindendir. Herkes yapamaz ama yiyen unutmaz. Eski sofraların, kalabalık evlerin, uzun muhabbetlerin yemeğidir.

Bugün az bulunur ama doğru yapıldığında tadı hâlâ aynıdır.